Từ việc đe dọa nhà báo để xoay kết quả cá cược đến nguy cơ thao túng “sự thật”, Polymarket đang phơi bày mặt tối của một thị trường nơi chiến tranh, chính trị và cả tin tức đều có thể bị biến thành công cụ kiếm tiền.
Bên trong thế giới cá cược kết quả chiến tranh
Điều tra của tờ The Guardian cho thấy cách thị trường dự đoán đang định hình tin tức - và thậm chí tự quyết định “sự thật”.
Cụ thể, nhiều tài khoản ẩn danh đang đặt cược trên nền tảng Polymarket - nơi người dùng cá cược vào các sự kiện trong tương lai. Một trong những “kèo” lớn hiện nay là liệu Nga có chiếm được thành phố Kostyantynivka trong năm nay hay không.
Thành phố này đang do Ukraine kiểm soát, dù phải hứng chịu pháo kích và các đợt tấn công bằng drone liên tục. Hàng nghìn dân thường vẫn sống tại đây.
Hiện đã có hơn 500.000 USD được đặt cược vào kết quả này. Điều đáng chú ý là thắng thua không được xác định trực tiếp từ thực địa, mà dựa vào việc Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) - tổ chức của Mỹ chuyên công bố bản đồ chiến sự Ukraine mỗi ngày - có công bố bản đồ cho thấy Nga kiểm soát ga tàu của thành phố hay không. Nói cách khác, cách một tổ chức vẽ bản đồ chiến sự có thể quyết định ai thắng tiền.
Từ một công cụ dự đoán, Polymarket đang dần mang dáng dấp sòng bạc toàn cầu, nơi dòng tiền có thể tác động ngược trở lại thông tin, thị trường và cả cách “sự thật” được xác lập. (Ảnh: AFP)
“Horekunden” - một người dùng ẩn danh đang dần mất kiên nhẫn với ISW. Theo anh, những bản đồ này quá rối rắm, thiếu rõ ràng và “gần như vô dụng”. Nhưng điều khiến Horekunden khó chịu không chỉ là chất lượng thông tin. Với anh và nhiều người khác, các bản đồ này còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiền bạc.
Không chỉ Ukraine, người dùng Polymarket còn đặt cược vào hàng loạt kịch bản địa chính trị: từ khả năng Mỹ - Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn, đến nguy cơ Mỹ tấn công Iran.
Các cuộc thảo luận diễn ra sôi nổi trên Discord - nơi hàng nghìn người chia sẻ thông tin, dự đoán và chiến lược kiếm tiền.
Có người lo ngại kịch bản xấu nhất: “Mọi thứ có thể vượt tầm kiểm soát, thậm chí dẫn đến Thế chiến III”.
Người khác lại nhìn theo hướng thực dụng hơn, cho rằng nếu các bên đạt được mục tiêu chiến lược, hòa bình vẫn có thể xảy ra.
Đáng chú ý, một số người chơi không chỉ quan sát mà còn tìm cách tác động đến cách thông tin được công bố, từ đó ảnh hưởng đến kết quả cược.
Chính điều này khiến nhiều chuyên gia lo ngại: khi tiền bạc gắn trực tiếp với cách một sự kiện được mô tả, ranh giới giữa quan sát và can thiệp có thể bị xóa nhòa.
Từ thị trường dự đoán đến một sòng bạc toàn cầu
Ra đời với mục tiêu dự đoán tương lai dựa trên dữ liệu tập thể, Polymarket đang phát triển với tốc độ chóng mặt. Tháng 7/2024, nền tảng này ghi nhận khoảng 400 triệu USD giao dịch trong cả năm. Hiện nay, con số đó có thể đạt được chỉ trong một ngày.
Tuy nhiên, nhiều người dùng lâu năm cho rằng Polymarket đang dần biến thành một “sòng bạc toàn cầu” - nơi mọi thứ đều có thể đặt cược, từ chính trị, chiến tranh đến những chi tiết nhỏ như một từ khóa trong bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump.
Thậm chí, đã có trường hợp người chơi đe dọa một nhà báo Israel, yêu cầu thay đổi nội dung bài viết để họ có thể thắng cược liên quan đến việc Iran có tấn công Israel hay không.
Các chuyên gia cảnh báo, việc này có thể gây ảnh hưởng lan rộng đến thị trường tài chính, thậm chí tác động đến các quỹ đầu tư và quỹ hưu trí.
Quay lại câu chuyện ở Ukraine, sau khi phàn nàn trên Discord, Horekunden đã nhờ một người chơi khác - được cho là thuộc nhóm trader hàng đầu - liên hệ với ISW để gây áp lực.
“Tôi nghĩ họ sẽ không nghe đâu,” người này trả lời. Nhưng sau đó, anh ta vẫn gọi điện trực tiếp đến ISW và buông lời chỉ trích gay gắt.
ISW sau đó khẳng định họ không tương tác với người dùng hoặc đại diện của các nền tảng cá cược, đồng thời lên án việc sử dụng dữ liệu của họ cho mục đích “đáng ghê tởm” là đánh bạc trên chiến tranh.
Ở một góc nhìn khác, Joseph Francia - một người chơi Polymarket - lại tiếp cận vấn đề theo hướng thực dụng. Từng là sinh viên kinh tế và có kinh nghiệm đếm bài trong casino, anh chỉ đặt cược khi tin rằng mình có lợi thế.
Sau khi mất việc vào năm 2025, Francia đã thành lập một cộng đồng Discord mang tên Prediction Hunt, nơi hàng nghìn người trao đổi chiến lược cá cược.
Tại đây, người dùng theo dõi các “ví thông minh”, săn tìm dấu hiệu giao dịch nội gián và tận dụng cơ hội chênh lệch giá - đặt cược hai chiều ở các nền tảng khác nhau để đảm bảo lợi nhuận.
Ví dụ: mua “có” trên Polymarket với giá 33,6 cent và “không” trên nền tảng khác với giá 47 cent. Tổng chi 80,6 cent nhưng chắc chắn nhận 1 USD, tức lãi gần 20%.
Dù vậy, Francia thừa nhận: “Không ai muốn kiếm tiền từ chiến tranh hay cái chết… nhưng trong ‘sương mù chiến tranh’, Polymarket có thể là nơi tham khảo”.
Nhiều người chơi khác cũng nhìn nhận đây là một “vùng xám” về đạo đức. Một số chỉ chọn cược vào những nội dung ít nhạy cảm hơn, như tần suất xuất hiện của một từ trong bài phát biểu.
.png)
Tính đến tháng 7 năm 2024, khoảng 400 triệu USD đã được giao dịch trên các nền tảng của Polymarket. (Ảnh: Abaca Press/Alamy)
Ai là người quyết định “sự thật”?
Sự phát triển nhanh chóng của Polymarket đã thu hút sự chú ý của giới tài chính. Năm 2024, nhà phân tích nổi tiếng Nate Silver gia nhập ban cố vấn và ca ngợi nền tảng này là công cụ giúp hiểu rõ tương lai.
Đáng chú ý, Polymarket đã dự đoán chính xác chiến thắng của Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử năm 2024 - trong khi nhiều mô hình thăm dò truyền thống thất bại.
Các tổ chức lớn cũng bắt đầu quan tâm. Intercontinental Exchange - đơn vị sở hữu Sở Giao dịch Chứng khoán New York - dự kiến đầu tư tới 2 tỷ USD vào nền tảng này. Goldman Sachs đã trích dẫn dữ liệu Polymarket, còn Nasdaq muốn phát triển các sản phẩm tài chính tương tự.
Những người ủng hộ gọi đây là “tín hiệu sự thật” - nhanh hơn báo chí và thăm dò dư luận. Tuy nhiên, chính điều đó lại làm dấy lên lo ngại lớn.
Các thị trường nhỏ trên Polymarket có thể bị thao túng chỉ với số tiền không quá lớn, từ đó tạo ra tín hiệu giả ảnh hưởng đến các thị trường tài chính lớn hơn.
Quan trọng hơn, câu hỏi cốt lõi là: ai quyết định điều gì là đúng?
Hiện tại, các tranh chấp trên Polymarket được giải quyết bởi một nhóm ẩn danh nắm giữ token UMA. Quyền biểu quyết phụ thuộc vào số lượng token mà họ sở hữu.
Điều đáng lo ngại là danh tính của họ không được công khai, và không ai biết liệu họ có đang đặt cược vào chính các kết quả mà họ quyết định hay không.
Trên thực tế, đã có nhiều tranh cãi: một tên lửa bị đánh chặn có được tính là “tấn công” không? Một bài đăng trên mạng xã hội có phải là tuyên bố chính thức?
Các quyết định này hiện chỉ ảnh hưởng đến việc ai thắng cược. Nhưng nếu Polymarket trở thành “nguồn sự thật”, thì những người nắm token UMA - dù ẩn danh - có thể là người quyết định cách thế giới hiểu các sự kiện.
Một số chuyên gia cho rằng điều này đáng lo ngại, nhưng cũng không khác nhiều so với sự thiếu minh bạch của thị trường tài chính truyền thống.
“Ít nhất ở đây bạn còn có thể theo dõi dòng tiền,” một chuyên gia nhận xét. “Còn với thị trường chứng khoán, không ai thực sự biết ai đang đứng sau các giao dịch lớn.”
Thiên Ân