Tín dụng tư nhân, từng là điểm sáng sau khủng hoảng kinh tế 2008, đang đối mặt với thử thách lớn khi dòng vốn rút ra tăng mạnh và những dấu hiệu suy yếu dần lộ diện. Dù chưa xuất hiện khủng hoảng nhưng áp lực thanh khoản, rủi ro từ trí tuệ nhân tạo và sự thiếu minh bạch đang khiến niềm tin của nhà đầu tư bắt đầu lung lay.
Những vết nứt dần lộ diện trong tín dụng tư nhân
Theo Reuters, những căng thẳng trong lĩnh vực tín dụng tư nhân có thể gây ra hậu quả thảm khốc, nhưng chưa phải lúc này. Một số nhà đầu tư cho rằng tín dụng tư nhân chỉ là chuyện bé xé ra to. Số khác lại cho rằng nó sắp châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng tài chính mới. Tùy thuộc vào khung thời gian, cả hai quan điểm về lĩnh vực đặc thù này đều có thể đúng.
Những dấu hiệu rắc rối trong thế giới mờ ám của cho vay tư nhân, vốn đã trở nên phổ biến đối với các công ty tìm kiếm khoản vay nhanh chóng, được thiết kế riêng và các nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận cao, đã bắt đầu xuất hiện từ giữa năm ngoái.
Tốc độ các nhà đầu tư yêu cầu rút vốn từ một số quỹ tín dụng tư nhân, được gọi là các công ty phát triển kinh doanh (BDC), đã tăng nhanh trong năm nay do lo ngại về cạnh tranh, lợi nhuận giảm và sợ rằng trí tuệ nhân tạo sẽ làm đảo lộn các doanh nghiệp phần mềm được tài trợ bởi các quỹ này.
.png)
Dòng vốn rút ra gia tăng và áp lực chi phí vốn đang bộc lộ những vết nứt đầu tiên trong thị trường tín dụng tư nhân. (Ảnh: The Guardian)
Blue Owl Capital là BDC mới nhất báo cáo rằng họ đã nhận được lượng yêu cầu rút tiền kỷ lục trong tuần này và đang hạn chế việc rút tiền, điều mà họ được phép làm. Các công ty lớn khác như Ares Management, Apollo Global, Blackstone, KKR và các chi nhánh tín dụng tư nhân của các ngân hàng như Morgan Stanley, JP Morgan, Goldman Sachs cũng đã giới hạn việc rút tiền.
Hầu hết đều cho rằng việc trả nợ cho thấy ngành tín dụng tư nhân đang trải qua giai đoạn điều chỉnh lại, chưa phải là một cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, những dấu hiệu căng thẳng khác đã xuất hiện. Các công ty phát triển kinh doanh đang phải chịu lãi suất cao hơn đối với các khoản vay ngân hàng ngay cả khi lợi nhuận hai chữ số cao kỷ lục mà họ thu được từ cho vay tư nhân đang giảm sút.
"Sẽ có những chu kỳ tín dụng, những khoản lỗ, những lần giảm giá trị tài sản. Ý tôi là, họ không cho vay với lãi suất 5% mà không có lý do", ông John Giordano, giám đốc điều hành Seaport Global Holdings tại New York, cho biết. Ông không tin rằng rủi ro mang tính hệ thống, và cho rằng các BDC có đòn bẩy thấp, nắm giữ nợ ưu tiên và hệ thống ngân hàng vẫn được vốn hóa tốt.
Áp lực rút vốn gia tăng và cú sốc niềm tin
Các ví dụ cụ thể cho thấy áp lực đang tăng rõ rệt. Quỹ KKR FS Income Trust thuộc KKR đã hạn chế việc rút tiền sau khi số lượng yêu cầu rút tiền tăng đột biến. Trong quý đầu năm 2026, quỹ nhận yêu cầu rút khoảng 6,3% cổ phần đang lưu hành và dự kiến chỉ đáp ứng khoảng 80%.
Trong khi đó, quỹ liên quan KKR FS Income Trust Select có tình hình ổn định hơn khi chỉ bị rút khoảng 3,7% và xử lý được toàn bộ, nhờ dòng vốn mới vượt yêu cầu rút. Tính đến cuối tháng 2, quỹ này mang lại lợi nhuận ròng hàng năm gần 10%, với phần lớn danh mục là cho vay trực tiếp tại Mỹ.
Theo The Guardian, áp lực còn rõ hơn tại Blue Owl Capital, khi nhà đầu tư tìm cách rút tới 5,4 tỷ USD khỏi hai quỹ lớn. Riêng một quỹ nhận yêu cầu rút tương đương 21,9% tài sản, trong khi quỹ cho vay công nghệ bị yêu cầu rút tới hơn 40%.
Công ty buộc phải áp dụng giới hạn rút tiền khoảng 5% mỗi quý. Đây là mức phổ biến trong ngành, được các công ty như BlackRock, Ares Management và Morgan Stanley áp dụng để tránh phải bán tháo tài sản kém thanh khoản, dù một số như Blackstone đôi khi linh hoạt hơn để đáp ứng nhu cầu.
.png)
Mức nợ ròng và cổ tức trên mỗi cổ phiếu của các công ty phát triển kinh doanh (BDC) lớn, trong đó Ares Capital dẫn đầu về quy mô nợ, tiếp theo là Blue Owl Capital và Blackstone, phản ánh mức độ sử dụng đòn bẩy cao trong khi vẫn duy trì chi trả cổ tức hấp dẫn.
Điều đáng chú ý là các công ty quản lý quỹ đều khẳng định chất lượng khoản vay vẫn ổn định. Tuy nhiên, việc rút vốn tăng mạnh cho thấy vấn đề nằm ở tâm lý. Khi nhà đầu tư lo ngại về định giá, thanh khoản và sức khỏe doanh nghiệp vay vốn, họ có xu hướng rút tiền trước để phòng ngừa.
Nếu thiếu minh bạch, niềm tin vào toàn bộ hệ thống có thể sụp đổ. Thống đốc Ngân hàng Anh Andrew Bailey đã cảnh báo không nên coi những vụ phá sản tín dụng tư nhân gần đây là những sự cố riêng lẻ. Ông cho rằng khi xuất hiện một vài thất bại, nhà đầu tư sẽ lo ngại có nhiều vấn đề ẩn mà họ không nhìn thấy, giống như những gì đã xảy ra trong khủng hoảng tài chính toàn cầu.
Hoạt động cho vay tư nhân đã bùng nổ sau khủng hoảng 2008, trở thành nguồn tài chính thay thế cho ngân hàng. Hiệp hội Quản lý Đầu tư Thay thế ước tính ngành tín dụng tư nhân trị giá đến 3,5 nghìn tỷ USD, đủ lớn để tác động đến toàn bộ hệ thống tài chính. Tuy nhiên, do các giao dịch mang tính riêng tư, dữ liệu về rủi ro và tổn thất không minh bạch.
Rủi ro càng gia tăng khi nhiều khoản vay tập trung vào các công ty phần mềm, lĩnh vực có thể bị ảnh hưởng mạnh bởi trí tuệ nhân tạo. Một số ước tính cho thấy 25-35% danh mục đầu tư có thể chịu gián đoạn. Giá cổ phiếu của các công ty liên quan cũng đã giảm mạnh trong năm nay.
Một số vụ phá sản gần đây càng làm dấy lên lo ngại về tiêu chuẩn cho vay, bao gồm Tricolor, First Brands và Market Financial Solutions.
Những người ủng hộ cho rằng đây chỉ là các trường hợp cá biệt. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành của JP Morgan - ông Jamie Dimon cảnh báo có thể còn nhiều vấn đề chưa lộ ra, trong khi IMF lo ngại về nguy cơ lan sang các ngân hàng.
Một yếu tố đáng chú ý khác là vai trò của các công ty bảo hiểm. Tín dụng tư nhân hiện chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục đầu tư của họ. Nếu xảy ra tổn thất, tác động có thể lan sang quỹ hưu trí và người dân thông qua bảo hiểm, nhưng theo cách chậm và khó nhận ra hơn so với khủng hoảng ngân hàng trước đây.
Ông Andrew Bailey nhận định, vấn đề lớn nhất không phải là một sự kiện đơn lẻ, mà là việc thiếu minh bạch khiến rất khó đánh giá rủi ro tổng thể. Điều này khiến thị trường dễ rơi vào trạng thái mất niềm tin, yếu tố có thể biến những căng thẳng hiện tại thành một cuộc khủng hoảng thực sự.
Tổng thể, tín dụng tư nhân đang bước vào giai đoạn thử thách sau nhiều năm tăng trưởng mạnh. Căng thẳng đã xuất hiện, niềm tin bắt đầu lung lay, nhưng hệ thống vẫn chưa vỡ. Điều quyết định sẽ là liệu các rủi ro này có tiếp tục tích tụ và lan rộng hay không trong thời gian tới.
Thiên Ân