Ông Nguyễn Văn Đông, người từng được biết đến như “chaebol” của tỉnh Bình Thuận, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Rạng Đông, vừa bị Viện kiểm sát nhân dân tối cao truy tố về tội trốn thuế trong vụ án liên quan đến hoạt động khai thác và tiêu thụ khoáng sản quy mô lớn.
Kịch bản bán quặng hai giá để thu tiền mặt
Cáo trạng vụ án được ban hành ngày 26/3, truy tố 28 bị can với nhiều tội danh khác nhau. Trong đó, ông Nguyễn Văn Đông cùng hai người thân và một nhân viên cấp dưới bị cáo buộc có hành vi trốn thuế. Hiện bị can Đông được áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú.
Theo cáo trạng, Công ty cổ phần Rạng Đông (sau đổi tên thành Tập đoàn Rạng Đông) là doanh nghiệp tư nhân đa ngành, gồm 12 công ty thành viên hoạt động trong các lĩnh vực đầu tư xây dựng, khoáng sản kim loại, thương mại, dịch vụ và vật liệu xây dựng. Ông Đông giữ vai trò điều hành, chi phối toàn bộ hoạt động của các công ty thành viên, đồng thời trực tiếp quyết định các vấn đề quan trọng liên quan tài chính.
Ông Nguyễn Văn Đông - Chủ tịch tập đoàn Rạng Đông
Trong quá trình hoạt động, ông Nguyễn Văn Đông giao người thân đảm nhiệm các vị trí then chốt.
Theo hồ sơ vụ án, trong hệ thống doanh nghiệp của Tập đoàn Rạng Đông có Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình, hoạt động độc lập với bộ máy kế toán riêng. Đây là đơn vị trực tiếp thực hiện các giao dịch mua bán quặng liên quan trong vụ án, do Phạm Duy Khánh làm Tổng giám đốc, người đại diện pháp luật. Công ty Sông Bình có bộ phận kế toán và hệ thống sổ sách kế toán riêng.
Em họ ông Đông là Nguyễn Thu Hương Thủy, đảm nhiệm chức Phó trưởng phòng tài chính đầu tư Công ty Rạng Đông, quản lý toàn bộ tiền thu được từ hoạt động kinh doanh của các công ty thành viên.
Cơ quan công tố xác định, vào khoảng cuối năm 2023, khi tình hình tài chính của doanh nghiệp gặp khó khăn, một phương án nhằm tạo nguồn tiền mặt đã được đề xuất và được ông Nguyễn Văn Đông phê duyệt.
Theo đó, ông Nguyễn Văn Đông đồng ý giao cho Nguyễn Thị Phương Thu (Trưởng bộ phận bán hàng trong nước của Công ty Sông Bình) trực tiếp trao đổi với khách hàng mua quặng Ilmenite. Tuy nhiên, khi ký hợp đồng và xuất hóa đơn giá trị gia tăng, mức giá được ghi nhận thấp hơn so với giá thực tế giao dịch.
Phần chênh lệch giữa giá thực tế và giá ghi trên hợp đồng được yêu cầu thanh toán bằng tiền mặt. Việc giao nhận tiền không thực hiện qua hệ thống ngân hàng mà được thực hiện trực tiếp giữa các bên.
Số tiền chênh lệch Phương Thu yêu cầu khách hàng thanh toán bằng tiền mặt và giao cho Nguyễn Thu Hương Thủy quản lý, không được hạch toán vào sổ sách kế toán của Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình, cũng không được kê khai nộp thuế theo quy định.
Theo cáo trạng, sau đó số tiền chênh lệch được chuyển lại cho ông Đông để sử dụng vào các hoạt động của doanh nghiệp.
Giao dịch 38.000 tấn quặng, chênh lệch 16,5 tỷ đồng
Kết quả điều tra xác định, từ tháng 12/2023 đến tháng 9/2024, bà Trần Thị Lê Vi Vân (kinh doanh tự do) đã sử dụng pháp nhân của hai doanh nghiệp là Công ty Châu Thành và Công ty Tân Việt Trung để ký 5 hợp đồng mua tổng cộng 38.000 tấn quặng ilmenite của Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình, với tổng giá trị theo hợp đồng là 115,5 tỷ đồng.
Quá trình thực hiện các hợp đồng, ngoài số tiền thanh toán theo hợp đồng chuyển vào tài khoản doanh nghiệp, còn lại được bà Vi thanh toán phần chênh lệch bằng tiền mặt. Các khoản tiền này được giao trực tiếp cho người phụ trách bán hàng là bà Thu.
Theo lời khai ban đầu của khách hàng, tổng số tiền chênh lệch ngoài hợp đồng là 31,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra xác định số tiền thực tế đã giao nhận là 16,5 tỷ đồng.
Toàn bộ các lần giao nhận tiền đều không có chứng từ, không ký nhận và không được ghi nhận trong hệ thống kế toán của doanh nghiệp. Số tiền này không được kê khai thuế, dẫn đến thất thu ngân sách Nhà nước.
Theo kết luận giám định, hành vi trên đã gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước gần 3,9 tỷ đồng tiền thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.
Tại cơ quan điều tra, các bị can gồm Nguyễn Văn Đông và những người liên quan đã khai nhận việc bàn bạc, thống nhất thực hiện phương thức bán hàng hai giá. Trong đó, ông Đông được xác định giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu; các bị can còn lại là đồng phạm giúp sức.
Cáo trạng cũng ghi nhận bị can Nguyễn Văn Đông có các tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, tự nguyện nộp tiền khắc phục hậu quả và có nhiều thành tích trong quá trình hoạt động trước đó.
Sau khi hoàn tất cáo trạng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã chuyển hồ sơ vụ án sang Tòa án nhân dân TP.HCM để xét xử theo thẩm quyền.
Thiên Ân