Làn sóng AI đang tái định hình tiêu chuẩn trung tâm dữ liệu, kéo theo chi phí tăng cao. Việt Nam nổi lên nhờ lợi thế chi phí và dư địa phát triển lớn.
Việt Nam được đánh giá là điểm đến tiềm năng cho đầu tư trung tâm dữ liệu tại khu vực
Việt Nam nổi lên trong cuộc đua hạ tầng số thế hệ mới
Lĩnh vực trung tâm dữ liệu tại châu Á - Thái Bình Dương đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch mang tính cấu trúc, khi trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ thúc đẩy nhu cầu mà còn định hình lại toàn bộ cách thức thiết kế, xây dựng và vận hành hạ tầng. Báo cáo Asia Pacific Data Centre Construction Cost Guide 2026 của Cushman & Wakefield cho thấy, các yếu tố như chiến lược nguồn cung, chi phí lao động và những hạn chế trong chuỗi cung ứng đang tạo ra sự phân hóa mạnh về chi phí giữa các thị trường, với mức chênh lệch lên tới 2,4 lần.
Hiện nay, chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu trong khu vực dao động từ 7,9 triệu USD đến 19,2 triệu USD cho mỗi MW. Nhật Bản là thị trường đắt đỏ nhất với 19,2 triệu USD/MW, tiếp theo là Singapore ở mức 17,9 triệu USD/MW, trong khi Đài Loan có chi phí thấp nhất, chỉ 7,9 triệu USD/MW. Khoảng cách này phản ánh sự khác biệt rõ rệt về điều kiện triển khai, khả năng tiếp cận nguồn điện và mức độ phát triển hạ tầng giữa các quốc gia.
Theo ông Andrew Green - Trưởng nhóm Trung tâm Dữ liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, lạm phát chi phí xây dựng đang phân hóa rõ rệt, với một số thị trường ghi nhận mức tăng trên 15%, trong khi những thị trường khác vẫn dưới 5%. Một trong những nguyên nhân chính là sự xuất hiện của AI, công nghệ đang làm thay đổi các tiêu chuẩn vật lý và kỹ thuật của trung tâm dữ liệu.
Cụ thể, các cơ sở hạ tầng hiện nay phải đáp ứng mật độ điện năng cao hơn, hệ thống làm mát phức tạp hơn và yêu cầu kết cấu chắc chắn hơn. Những yếu tố này đang dần trở thành tiêu chuẩn cho các trung tâm dữ liệu “sẵn sàng cho AI”, đồng thời kéo theo sự gia tăng chi phí đáng kể, tùy thuộc vào năng lực cung ứng của từng thị trường.
Ở góc độ nghiên cứu, ông Pritesh Swamy - Trưởng bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn trung tâm dữ liệu khu vực cho rằng, AI đang thay đổi thiết kế trung tâm dữ liệu nhanh hơn các chu kỳ phát triển truyền thống. Mỗi thế hệ phần cứng hiệu năng cao đều đòi hỏi nhiều điện năng hơn, làm mát nhiều hơn và khả năng chịu tải cao hơn.
Điều này đang thiết lập một chuẩn mực mới cho hạ tầng trung tâm dữ liệu, đồng thời tạo ra lợi thế cho những thị trường có thể đáp ứng các yêu cầu này một cách hiệu quả. Ngược lại, những thị trường chưa sẵn sàng sẽ phải đối mặt với áp lực gia tăng về chi phí và tiến độ triển khai.
Áp lực nguồn điện, chi phí
Bên cạnh tác động từ công nghệ, các yếu tố mang tính cấu trúc cũng đang định hình chi phí phát triển trung tâm dữ liệu trong khu vực.
Tại các thị trường đã phát triển như Tokyo, Singapore, Sydney, Đài Bắc và Johor, áp lực về quỹ đất có khả năng tiếp cận nguồn điện, hạn chế về công suất lưới điện và thời gian kết nối kéo dài đang làm gia tăng đáng kể độ phức tạp trong triển khai dự án. Đồng thời, những thay đổi trong thiết kế hệ thống điện, kết cấu và làm mát cũng khiến các dự án ngày càng đòi hỏi kỹ thuật cao và chi phí lớn hơn.
Chuỗi cung ứng cũng là một yếu tố quan trọng. Chênh lệch giá giữa các nhà cung cấp Trung Quốc và ngoài Trung Quốc đang ngày càng mở rộng, trong khi thời gian giao thiết bị kéo dài và xu hướng xây dựng lắp ghép, mô-đun hóa tiếp tục làm biến động ngân sách đầu tư.
Theo ông Sam Asher, Trưởng bộ phận Phát triển và Tư vấn thương mại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, các đơn vị phát triển đang phải đối mặt với môi trường triển khai ngày càng phức tạp, trong đó khả năng tiếp cận nguồn điện, quyết định mua sắm và điều kiện khu đất trở thành những yếu tố then chốt quyết định tính khả thi của dự án, đặc biệt với các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến đáng chú ý trong làn sóng phát triển trung tâm dữ liệu tiếp theo. Với chi phí xây dựng dao động từ 5,7 triệu USD đến 8,7 triệu USD/MW, trung bình khoảng 7,2 triệu USD/MW, Việt Nam thuộc nhóm thị trường có chi phí cạnh tranh trong khu vực.
Không chỉ vậy, lạm phát chi phí xây dựng tại Việt Nam được duy trì ở mức tương đối thấp, khoảng 3,8% mỗi năm, tạo thêm lợi thế cho các nhà đầu tư trong việc kiểm soát ngân sách dài hạn.
Báo cáo của Cushman & Wakefield cho thấy thị trường Việt Nam đang được dẫn dắt bởi hai trung tâm lớn là Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, với khoảng 73 MW công suất đang vận hành và dự kiến bổ sung thêm 137 MW đến năm 2030. Đây là những con số cho thấy quy mô thị trường đang từng bước mở rộng, dù vẫn ở giai đoạn đầu so với khu vực.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khả năng tiếp cận nguồn điện. Theo ước tính, thời gian chờ để có nguồn điện mới cho các dự án quy mô 100 MW tại Việt Nam có thể kéo dài từ 2 đến 3 năm, trở thành yếu tố then chốt ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.
Nhận định về tiềm năng thị trường, bà Lê Hoàng Lan Như Ngọc, Giám đốc Cấp cao, Trưởng bộ phận Tư vấn Chiến lược Cushman & Wakefield Việt Nam cho rằng, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu phát triển, nhưng chính điều này lại mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn.
Theo bà Như Ngọc, Việt Nam hội tụ lợi thế về chi phí cạnh tranh, nhu cầu gia tăng từ điện toán đám mây, AI và nền kinh tế số. Khi các thị trường truyền thống trong khu vực dần bị giới hạn về nguồn lực, Việt Nam có cơ hội trở thành điểm đến thay thế, miễn là giải quyết tốt bài toán nguồn điện và lựa chọn địa điểm phù hợp.
Báo cáo Southeast Asia Outlook cũng cho thấy trung tâm dữ liệu là loại hình tài sản thu hút đầu tư lớn nhất tại các thị trường Đông Nam Á mới nổi trong năm 2025. Trong khi đó, Việt Nam vẫn được đánh giá là thị trường còn sơ khai, đồng nghĩa với dư địa tăng trưởng còn rất lớn.
Có thể thấy, làn sóng AI đang không chỉ làm thay đổi nhu cầu, mà còn tái định hình toàn bộ cấu trúc chi phí và tiêu chuẩn phát triển trung tâm dữ liệu tại châu Á - Thái Bình Dương. Trong bức tranh đó, Việt Nam nổi lên như một thị trường tiềm năng, nhưng để tận dụng cơ hội, cần sớm giải quyết những “nút thắt” về hạ tầng điện và quy hoạch.
Hồng Hạnh