Đã hoàn thành 4/7 tiêu chuẩn, Khánh Hòa đang có nhiều lợi thế để hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Nền tảng về dân số, đô thị hóa, định hướng chiến lược và quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư đang tạo lực đẩy quan trọng cho địa phương trong giai đoạn 2026-2028.
Khánh Hòa có nhiều lợi thế về du lịch để phát triển kinh tế. Ảnh: K.H
Nền tảng thuận lợi, dư địa lớn
Ông Huỳnh Mạnh Thắng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, tỉnh Khánh Hòa cho biết, qua rà soát, Khánh Hòa đã đạt 4/7 tiêu chuẩn quan trọng. Trong đó, quy mô dân số toàn tỉnh hiện đạt hơn 2,29 triệu người; diện tích tự nhiên hơn 8.706 km²; tỷ lệ đô thị hóa đạt 55,9%, cao hơn đáng kể so với ngưỡng tối thiểu 45% theo quy định.
Đây là những chỉ số có ý nghĩa quan trọng. Không chỉ đáp ứng yêu cầu về quy mô, Khánh Hòa còn cho thấy rõ xu hướng chuyển dịch theo mô hình phát triển đô thị hiện đại, phù hợp với vai trò của một trung tâm tăng trưởng cấp vùng.
Lợi thế của Khánh Hòa không dừng ở các chỉ số hành chính. Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28/1/2022 của Bộ Chính trị đã xác định rõ mục tiêu đến năm 2030 đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; đồng thời định vị địa phương là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; cực tăng trưởng của khu vực duyên hải Trung Bộ, Tây Nguyên và cả nước về kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực và dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.
Với việc sở hữu đồng thời lợi thế về địa kinh tế, hệ sinh thái biển, du lịch, cảng biển, logistics và không gian phát triển rộng, Khánh Hòa có nhiều cơ sở để tăng tốc trong giai đoạn 2026-2028.
Tập trung gỡ 3 “nút thắt”
Mặc dù đã có nền tảng tích cực, Khánh Hòa vẫn còn 3/7 tiêu chuẩn cần hoàn thiện. Đây là những tiêu chí khó, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, nhất là trong phát triển đô thị và nâng chất lượng tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Trước hết là tiêu chuẩn về tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã. Hiện toàn tỉnh mới đạt 24,6% (16 phường/65 đơn vị hành chính cấp xã), trong khi mức yêu cầu là từ 30% trở lên. Như vậy, Khánh Hòa cần nâng cấp ít nhất 4 xã lên phường để đáp ứng quy định.
Tuy nhiên, dư địa hoàn thiện là khá rõ. Qua rà soát 27 xã có định hướng nâng cấp lên phường, nhiều địa phương đã ở rất gần “ngưỡng đạt”.
Thứ hai là tiêu chuẩn đô thị loại I. Hiện Khánh Hòa mới đạt 8/15 tiêu chí thành phần, trong khi yêu cầu tối thiểu là 12/15 tiêu chí. Đây là bài toán lớn về hạ tầng, chất lượng không gian đô thị, cảnh quan, môi trường và các chỉ số phát triển dân cư - dịch vụ đô thị.
Thứ ba là nhóm tiêu chuẩn về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Hiện tỉnh mới đạt 2/5 tiêu chí thành phần. Đây là nhóm tiêu chí đòi hỏi kết quả phát triển thực chất, nhất là về thu nhập bình quân đầu người, tỷ lệ hộ nghèo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại và bền vững.
Tỉnh Khánh Hòa đặt mục tiêu đến năm 2027 hoàn thành các tiêu chuẩn chưa đạt, tạo tiền đề để được công nhận thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2028. Đây là lộ trình khá tham vọng, nhưng có cơ sở nếu địa phương duy trì được nhịp độ cải cách và phát huy tốt các động lực tăng trưởng mới.
Song song với hoàn thiện tiêu chí hành chính - đô thị, Khánh Hòa đang đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. UBND tỉnh đặt mục tiêu đưa Khánh Hòa vào nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) giai đoạn 2026-2030.
Đây được xem là bước đi chiến lược, bởi cải thiện PCI không chỉ nâng chất lượng điều hành mà còn góp phần trực tiếp hoàn thiện nhóm tiêu chí về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo kế hoạch, tỉnh Khánh Hòa tập trung vào 3 khâu đột phá gồm: Tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; khơi thông các nguồn lực về đất đai, đầu tư công, các dự án trọng điểm; và nâng cao tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm của đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu. Đồng thời, Khánh Hòa tiếp tục cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, lấy 4 trụ cột động lực là công nghiệp; năng lượng; du lịch, dịch vụ; đô thị, xây dựng.
Với nền tảng đã hình thành, lộ trình rõ ràng và quyết tâm cải cách mạnh mẽ, Khánh Hòa đang có nhiều lợi thế để hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong những năm tới.
Lê Thu