Diễn biến kinh tế quốc tế tiếp tục cho thấy xu hướng địa chính trị đang tác động trực tiếp đến các biến số kinh tế cốt lõi như thương mại, lạm phát và chuỗi cung ứng.
WTO chấm dứt miễn thuế thương mại điện tử sau gần 30 năm
Các cuộc đàm phán của Tổ chức Thương mại Thế giới kết thúc ngày 30/3/2026 mà không đạt được thỏa thuận gia hạn cơ chế miễn thuế đối với thương mại điện tử. Cơ chế này được thiết lập từ năm 1998 và liên tục được gia hạn trong suốt 27 năm qua.
Việc không gia hạn đồng nghĩa các quốc gia giờ đây có quyền áp thuế đối với các sản phẩm kỹ thuật số xuyên biên giới như phần mềm, trò chơi trực tuyến, phim ảnh hay dữ liệu. Đây là một thay đổi lớn đối với thị trường thương mại số toàn cầu, vốn được ước tính trị giá hàng nghìn tỷ USD mỗi năm.
Các nước đang phát triển, đặc biệt là Ấn Độ và Nam Phi, lập luận rằng họ mất đi nguồn thu thuế đáng kể từ các tập đoàn công nghệ lớn trong nhiều năm qua. Trong khi đó, các nền kinh tế phát triển như Mỹ và Liên minh châu Âu muốn duy trì môi trường miễn thuế để thúc đẩy đổi mới.
Hệ quả trước mắt là nguy cơ “phân mảnh internet”, khi mỗi quốc gia áp dụng mức thuế và quy định riêng. Điều này không chỉ làm tăng chi phí cho doanh nghiệp mà còn có thể làm chậm lại tốc độ tăng trưởng của thương mại điện tử toàn cầu.
.png)
Các đại biểu tham dự cuộc họp cấp bộ trưởng lần thứ 14 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). (Ảnh: Reuters)
IMF, World Bank và IEA phối hợp ứng phó cú sốc Trung Đông
Trước những căng thẳng leo thang tại Trung Đông, ba tổ chức lớn gồm Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã ra tuyên bố chung ngày 1/4/2026 về việc tăng cường phối hợp chính sách.
Theo đó, các tổ chức này sẽ chia sẻ dữ liệu, phối hợp điều hành và huy động nguồn lực tài chính nhằm hỗ trợ các quốc gia chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động giá năng lượng. Trọng tâm là các nền kinh tế đang phát triển phụ thuộc nhập khẩu dầu.
IMF cảnh báo rằng nếu giá năng lượng toàn cầu tăng 10% trong vòng một năm, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm khoảng 0,4 điểm phần trăm, trong khi tăng trưởng GDP toàn cầu giảm 0,1-0,2 điểm phần trăm. Đây là mức tác động không nhỏ trong bối cảnh kinh tế vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau đại dịch.
Sự phối hợp này phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn về rủi ro hệ thống. Một cú sốc năng lượng không chỉ ảnh hưởng đến giá xăng dầu mà còn lan sang chi phí sản xuất, vận tải và cuối cùng là giá tiêu dùng.
Mỹ áp thuế mới với dược phẩm và kim loại
Chính quyền Tổng thống Trump trong tuần qua đã công bố chính sách thuế mới, trong đó áp mức thuế lên tới 100% đối với một số loại dược phẩm nhập khẩu có bằng sáng chế.
Mục tiêu của chính sách là tăng cường an ninh kinh tế và giảm phụ thuộc vào các quốc gia khác, đặc biệt trong lĩnh vực y tế. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo điều này có thể khiến chi phí sản xuất tăng lên đáng kể.
Về phía người tiêu dùng, nguy cơ giá thuốc tăng là rất rõ ràng. Đồng thời, các đối tác thương mại của Mỹ có thể đưa ra biện pháp trả đũa, làm gia tăng căng thẳng thương mại toàn cầu trong thời gian tới.
Ông Trump cũng ban hành một sắc lệnh thuế quan riêng đối với kim loại, giảm một nửa mức thuế xuống còn 25% đối với nhiều sản phẩm phái sinh từ thép, nhôm và đồng, và miễn thuế hoàn toàn đối với các sản phẩm có hàm lượng kim loại thấp.
Động thái này vẫn giữ mức thuế 50% đối với hàng nhập khẩu thép, nhôm và đồng. Tuy nhiên, theo quan chức này, chính quyền Trump sẽ áp dụng mức thuế này dựa trên giá bán kim loại tại Mỹ, thay vì giá trị nhập khẩu khai báo, vốn thường bị khai thấp.
.png)
Tổng thống Trump điều chỉnh thuế kim loại về 25% đối với nhiều sản phẩm phái sinh từ thép, nhôm và đồng, và miễn thuế hoàn toàn đối với các sản phẩm có hàm lượng kim loại thấp. (Ảnh: Reuters)
Giá năng lượng và lương thực tăng cao do xung đột Trung Đông
Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu. Khu vực này chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung dầu, đặc biệt là qua eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu thế giới.
Bất kỳ gián đoạn nào tại tuyến đường này đều có thể khiến giá dầu tăng mạnh. Trong tuần qua, thị trường tiếp tục phản ứng nhạy cảm với các thông tin về rủi ro nguồn cung.
Sự gia tăng giá năng lượng kéo theo chi phí vận tải và sản xuất tăng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến giá lương thực. Đây là nguyên nhân khiến nhiều quốc gia đối mặt với nguy cơ lạm phát kép - vừa từ năng lượng, vừa từ thực phẩm.
Tăng trưởng toàn cầu năm 2026 được dự báo khoảng 3,1%, nhưng đi kèm với mức độ rủi ro cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Các cú sốc bên ngoài có thể nhanh chóng lan rộng và tạo hiệu ứng dây chuyền.
IMF cho rằng trong kịch bản xấu, lạm phát có thể quay trở lại ở nhiều nền kinh tế, buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách lãi suất cao lâu hơn, từ đó làm chậm tăng trưởng kinh tế.
Kinh tế Trung Quốc và Mỹ phát tín hiệu trái chiều
Nền kinh tế Trung Quốc cho thấy khả năng chống chịu khá tốt khi hoạt động sản xuất và dịch vụ đồng loạt tăng trưởng trở lại. Đáng chú ý, xuất khẩu đã ghi nhận tăng trưởng lần đầu trong năm 2026, trong bối cảnh nhu cầu đối với các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) gia tăng.
Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng có diễn biến tích cực hơn so với nhiều thị trường lớn khác kể từ cuối tháng 2/2026 - thời điểm xung đột Trung Đông leo thang.
Ở chiều ngược lại, kinh tế Mỹ thể hiện qua thị trường lao động vẫn duy trì sự ổn định, với 178.000 việc làm mới trong tháng 3/2026, cao hơn nhiều so với dự báo trước đó. Tuy nhiên, các chỉ báo khác cho thấy đà tăng trưởng vẫn tiềm ẩn rủi ro.
Cụ thể, dù tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,3%, nhưng một phần do lực lượng lao động thu hẹp, đồng thời tăng trưởng tiền lương chỉ đạt 3,5%/năm, mức thấp nhất kể từ năm 2021. Điều này phản ánh bức tranh kinh tế toàn cầu đang phân hóa: một số nền kinh tế phục hồi, trong khi các rủi ro vẫn hiện hữu.