Chuyên gia cho rằng, cần hoàn thiện khung pháp lý, phát triển thị trường mua - bán nợ và thúc đẩy chứng khoán hóa nợ để xử lý nợ xấu, khơi thông dòng vốn.
Nợ xấu tiếp tục là thách thức lớn
Ngày 15.4, tại trụ sở Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Tọa đàm: “Nợ xấu trong bối cảnh mới”.
Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam - nhấn mạnh, nợ xấu tiếp tục là vấn đề lớn, đòi hỏi phải được xử lý hiệu quả và bền vững.
TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Ảnh: BTC
Theo TS Nguyễn Quốc Hùng, việc huy động nguồn lực trong dân để phục vụ phát triển kinh tế là rất cần thiết, đồng thời cần khai thác các nguồn lực đang bị ách tắc, đặc biệt là các vướng mắc về thủ tục, nhất là trong lĩnh vực đất đai, để đưa vào sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nợ xấu và cách thức xử lý nợ xấu đang đặt ra nhiều thách thức.
TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, với thực trạng hiện nay, nếu không có giải pháp quyết liệt và sự hỗ trợ từ các cấp, các ngành, ngành Ngân hàng không thể đơn phương xử lý nợ xấu. Điều này sẽ làm gia tăng gánh nặng cho hệ thống, tăng chi phí, hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay và làm ách tắc dòng vốn.
Thực tế cho thấy, trong 3 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng tín dụng đạt trên 3%, trong khi huy động vốn chưa đến 1%, phản ánh sự chênh lệch lớn giữa nhu cầu vốn và khả năng huy động. Nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh rất lớn nhưng việc huy động nguồn lực trong dân vẫn gặp nhiều khó khăn.
Liên quan đến chính sách điều hành, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng triển khai các giải pháp nhằm thống nhất mặt bằng lãi suất huy động hợp lý, qua đó đảm bảo lãi suất cho vay phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn.
Về khuôn khổ pháp lý, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng 2025, trao thêm quyền quan trọng cho các ngân hàng, đặc biệt là quyền thu giữ tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, trên thực tế, việc triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc dù đã có các nghị định, thông tư hướng dẫn.
TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết, VAMC sau 13 năm hoạt động đã góp phần đưa nợ xấu nội bảng xuống dưới 3% theo thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, bản chất nợ xấu vẫn còn tồn tại và việc thu hồi vẫn gặp nhiều khó khăn.
Hiện nay, các tổ chức tín dụng và các công ty quản lý tài sản (AMC) đều tham gia thu hồi nợ, song quyền hạn chưa có sự khác biệt đáng kể. Nếu không có cơ chế đặc thù, việc xử lý nợ xấu sẽ tiếp tục gặp trở ngại.
Trong thực tiễn, công tác thu hồi nợ còn đối mặt với nhiều khó khăn như vướng mắc trong sang tên tài sản bảo đảm, phát sinh tranh chấp, thậm chí có trường hợp tranh chấp giả tạo nhằm cản trở việc xử lý tài sản. Dù bản án đã có hiệu lực, việc thi hành án vẫn hạn chế, sự phối hợp giữa các bên chưa hiệu quả, đặc biệt trong các thủ tục liên quan đến tài nguyên và môi trường.
Tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới”. Ảnh: BTC
Hoàn thiện khung pháp lý, phát triển thị trường mua - bán nợ
Bàn về giải pháp, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV - cho hay, khung pháp lý cho xử lý nợ xấu đã có bước tiến nhất định. Việt Nam đã ban hành Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi giai đoạn 2024–2025, luật hóa một số quy định quan trọng từ Nghị quyết 42/2017/QH14.
Bên cạnh đó, hoạt động mua - bán nợ còn được điều chỉnh bởi các nghị định như Nghị định 53/2013/NĐ-CP, Nghị định 18/2016/NĐ-CP, Nghị định 69/2016/NĐ-CP cùng các thông tư hướng dẫn liên quan.
Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, trong quá trình vận hành, thị trường mua - bán nợ vẫn xuất hiện những điểm nghẽn mới. Chưa có tiêu chuẩn định giá khoản vay phù hợp khi các tổ chức tín dụng vẫn áp dụng phương pháp thẩm định tài sản thông thường. Đồng thời, cơ chế công khai thông tin về tài sản bảo đảm còn thiếu, gây khó khăn cho nhà đầu tư.
Cơ cấu chủ thể tham gia thị trường cũng chưa đa dạng, chủ yếu vẫn là VAMC, DATC và các AMC của ngân hàng. Sự tham gia của khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài còn hạn chế, trong khi các tổ chức trung gian như môi giới, định giá độc lập, quỹ đầu tư, bảo hiểm, chứng khoán chưa phát triển tương xứng.
Lục Giang-Trang Ngân